شما اينجا هستيد.

ثروت علم

پیرامون اهمیّت علم آموزی بسیار سخن گفته شده است، امّا گاهی از برخی بزرگان جملاتی شنیده می شود که به سبب شرایط عمومی جامعۀ علمی، خسته از تلاش در این مسیر هستند!
تردیدی نیست که علم منهای اخلاق و عملکرد صواب ما را به اوج سعادتمندی نمی رساند ولی نباید شرایط نامطلوب، ما را سست کند و از حرکت صحیح باز دارد که هیچ حرکتی نیست مگر این که ما نیازمند علم و معرفت هستیم:
«یا كُمَیلُ‏ مَا مِنْ حَرَکَةٍ إِلَّا وَ أَنْتَ مُحْتَاجٌ فِیهَا إِلَى مَعْرِفَةٍ» (ابن شعبه حرّانی، ص171).
وقتی علم اندوزی در نگاه نبی مکرّم(صلی الله علیه وآله) فریضه ای فرامکان و فراجنسیّتی معرّفی می شود، باید همواره در جهت کسب آن کوشید:
‏ «اطْلُبُوا الْعِلْمَ‏ وَ لَوْ بِالصِّینِ‏ فَإِنَ‏ طَلَبَ‏ الْعِلْمِ‏ فَرِیضَةٌ عَلَى‏ كُلِ‏ مُسْلِمٍ‏» (فتال نیشابورى، ج 1، ص 11).
هم چنین «طَلَبُ‏ الْعِلْمِ‏ فَرِيضَةٌ عَلَى‏ كُلِ‏ مُسْلِمٍ‏ وَ مُسْلِمَة» (کراجکی، ج2، ص107).
این فراخوان به جایی می رسد که نه تنها معیار ارزشگذاری در دیدگاه دین بلکه کمال آن معرّفی می شود؛ امام صادق(علیه السلام)می فرماید:
«أَكْثَرُ النَّاسِ‏ قِیمَةً أَكْثَرُهُمْ عِلْماً وَ أَقَلُّ النَّاسِ قِیمَةً أَقَلُّهُمْ عِلْماً» (ابن بابویه، ج4، ص395).
حضرت امیرالمومنین(علیه السلام)می فرماید:
‏«أَیهَا النَّاسُ اعْلَمُوا أَنَّ کَمَالَ‏ الدِّینِ‏ طَلَبُ الْعِلْمِ‏ وَ الْعَمَلُ بِهِ أَلَا وَ إِنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ أَوْجَبُ عَلَیكُمْ مِنْ طَلَبِ الْمَالِ إِنَّ الْمَالَ مَقْسُومٌ مَضْمُونٌ لَكُمْ قَدْ قَسَمَهُ عَادِلٌ بَینَكُمْ وَ ضَمِنَهُ وَ سَیفِی لَكُمْ وَ الْعِلْمُ مَخْزُونٌ عِنْدَ أَهْلِهِ وَ قَدْ أُمِرْتُمْ بِطَلَبِهِ مِنْ أَهْلِهِ فَاطْلُبُوهُ» (کلینی، ج 1، ص30). یعنی: ای مردم بدانید که کمال دین طلب علم و عمل به آن است، و همانا طلب علم بر شما از طلب مال واجب‌تر است زیرا ثروت برای شما تقسیم و ضمانت شده است، خداوند به طور عادلانه‌ای میان شما تقسیم كرده است و علم در نزد اهلش نگهداری شده و به شما امر شده است كه آن را از اهلش بطلبید.
«اهل علم» به یقین خاندان رسالت اند چه این که در جایی دیگر وقتی از امیر کلام(علیه السلام) پیرامون این آیۀ <إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ> پرسش می شود، سوگند یاد
می کند و این چنین می فرماید: «وَ اللَّهِ إِنَّا نَحْنُ أَهْلُ الذِّكْرِ نَحْنُ أَهْلُ‏ الْعِلْمِ‏ نَحْنُ مَعْدِنُ التَّأْوِیلِ وَ التَّنْزِیل‏» (ابن شهرآشوب، ج 4، ص 179) به این ترتیب ثروتِ علمی که از منبع اصلی دریافت می شود با هیچ ارزشی قابل مقایسه نیست.
از خداوند علیمِ قدیر می خواهیم همواره طلب علم از سرچشمۀ حقیقی را در متن زندگی حیات دنیوی و برزخی مان قرار دهد:
«اللَّهُمَ‏ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ عَلَى آلِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِّمْنِی مَا ینْفَعُنِی، وَ انْفَعْنِی بِمَا عَلَّمْتَنِی، وَ امْلَأْ قَلْبِی عِلْماً وَ خَوْفاً مِنْ سَطَوَاتِکَ وَ نَقِمَاتِکَ» (ابن مشهدی، ص542).
دفتر سوّم«دانش نامه ی علوم قرآن و حدیث» تقدیم به جویندگان علوم حقیقی و پویندگان «طریق معرفت».

منابع
1. ابن بابویه، محمّد بن على‏، الأمالی، بیروت: اعلمى‏، چاپ پنجم،1400 ق. 1362ش.
2. ابن شعبه حرّانی، حسن بن على، تحف العقول، ‏مصحح: على اكبر غفارى، قم: جامعه مدرسین، چاپ دوم،‏1404 .1363ق‏
3. ابن شهرآشوب مازندرانى، محمّد بن على،‏ مناقب آل أبی طالب(علیه السلام)، قم‏: علامه‏، چاپ اول، 1379ق‏.
4. ابن مشهدى، محمّدبن جعفر، المزار الكبیر، مصحح: جواد قیومى اصفهانى، قم‏: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم‏، چاپ اول،1419 ق
5. فتال نیشابورى، محمّد بن احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، قم‏: الإسلامیة، انتشارات رضى‏، چاپ اول‏،1375 ش‏.
6. كراجكى، محمّدبن على‏،كنز الفوائد، مصحح: عبد الله‏ نعمة،قم‏: دارالذخائر، چاپ اول‏،1410ق‏.
7. کلینی، محمّدبن یعقوب بن اسحاق‏، الکافی، مصحح: على اكبر غفارى و محمد آخوندى، تهران: دار الكتب الإسلامیة، چاپ چهارم‏، 1407 ق‏